9-13.02.2025
9–13 lutego 2026 r. | Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Love Data Week to międzynarodowa inicjatywa zapoczątkowana przez ICPSR (Inter-university Consortium for Political and Social Research), której celem jest promowanie dobrych praktyk w zakresie zarządzania danymi badawczymi, ich udostępniania oraz ponownego wykorzystania.
Hasłem przewodnim edycji 2026 jest: Where’s the Data?
To pytanie, które coraz częściej pada nie tylko w dyskusjach o rzetelności badań, ale także w kontekście wymogów grantowych, ewaluacji działalności naukowej oraz transparentności nauki.
W Śląskim Uniwersytecie Medycznym Love Data Week 2026 poświęcamy praktycznym aspektom otwartych danych badawczych — bez nadmiaru teorii, za to z realnym wsparciem dla naukowców.
Otwarte dane badawcze (Open Research Data) to dane uzyskane lub wytworzone w procesie badawczym, które zostały wykorzystane w pracy naukowej i są udostępniane w sposób umożliwiający:
- bezpłatny dostęp,
- ponowne wykorzystanie,
- weryfikację wyników badań,
- replikację lub dalszą analizę danych.
Otwarte dane badawcze mogą przyjmować różne formy — od danych liczbowych i tabelarycznych, przez teksty, obrazy i materiały multimedialne, po dane uporządkowane czy dokumentację badawczą.
Kluczowe jest to, że informacja o istnieniu danych powinna być publicznie dostępna, nawet jeśli same dane — z uzasadnionych powodów — nie mogą być w pełni otwarte.
Dane badawcze są gromadzone i udostępniane m.in. w:
- repozytoriach danych badawczych,
- czasopismach typu data journals.
Otwarcie danych badawczych to nie tylko kwestia dobrej woli czy trendów w nauce. To konsekwencja zmian systemowych, które obejmują finansowanie badań, polityki grantodawców oraz oczekiwania wobec instytucji naukowych.
Korzyści dla nauki obejmują m.in.:
- podniesienie jakości i rzetelności badań,
- zwiększenie transparentności procesu badawczego,
- ograniczenie duplikacji badań,
- możliwość wykorzystania unikalnych danych, których nie da się ponownie zebrać,
- lepszą replikowalność i powtarzalność wyników,
- rozwój współpracy interdyscyplinarnej,
- wzrost rozpoznawalności i cytowalności badań,
- wzrost zaufania społecznego do nauki,
- przygotowanie danych do analiz z wykorzystaniem technologii AI,
- rozwój nauki obywatelskiej (citizen science).
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2025)
W 2025 r. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało dokument
„Polityka otwartego dostępu do danych badawczych finansowanych ze środków publicznych”.
Dokument ten nie ma charakteru normatywnego, ale:
- wyznacza kierunek działań,
- porządkuje dotychczasowe inicjatywy,
- wskazuje cele i plan ich realizacji.
Głównym celem polityki jest stworzenie ram zapewniających bezpieczeństwo i dostępność danych badawczych finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z zasadą:
„Otwarte na ile to możliwe, zamknięte na ile to konieczne”
(as open as possible, as closed as necessary)
Polityka skierowana jest do:
- uczelni i instytutów badawczych,
- agencji finansujących badania (NCN, NCBR),
- naukowców,
- sektora prywatnego i edukacyjnego,
- uczestników nauki obywatelskiej.
Na poziomie krajowym kluczowe znaczenie ma Zarządzenie nr 39/2025 Dyrektora NCN z dnia 26 czerwca 2025 r. dotyczące polityki publikowania wyników badań.
Choć w 2025 r. złagodzono niektóre zasady dotyczące publikacji Open Access (np. dopuszczono publikacje w modelu zamkniętym), zasady dotyczące danych badawczych pozostały niezmienne:
Dane badawcze należy udostępniać niezależnie od modelu publikacji artykułu,
o ile nie istnieją merytoryczne przesłanki do ograniczenia ich dostępności.
NCN od lat wymaga również planu zarządzania danymi (DMP) jako elementu wniosków grantowych.
Wytyczne NCN można traktować jako praktyczny szkielet DMP, który następnie rozwijany jest na etapie realizacji projektu.
W programie Horyzont Europa Komisja Europejska nakłada na beneficjentów obowiązek:
- otwartego dostępu do publikacji naukowych,
- odpowiedzialnego zarządzania danymi badawczymi,
- zapewnienia zgodności danych z zasadami FAIR.
FAIR oznacza, że dane powinny być:
- Findable – możliwe do odnalezienia,
- Accessible – dostępne,
- Interoperable – interoperacyjne,
- Reusable – możliwe do ponownego wykorzystania.
Repozytoria danych badawczych, takie jak PPM ŚUM, są jednym z podstawowych narzędzi realizacji tych zasad w praktyce.
Polska Platforma Medyczna ŚUM (PPM ŚUM) jest uczelnianym repozytorium, które pełni podwójną funkcję:
Repozytorium danych badawczych
To systematycznie zarządzana platforma cyfrowa umożliwiająca:
- przechowywanie,
- udostępnianie,
- archiwizację danych badawczych,
- długoterminową dostępność danych,
- powiązanie danych z publikacjami i projektami badawczymi.
Repozytorium publikacji
Platforma zapewnia trwały dostęp do:
- artykułów naukowych,
- raportów,
- innych materiałów badawczych, wspierając otwarty dostęp i widoczność dorobku naukowego ŚUM.
Uchwała Senatu ŚUM nr 127/2018 z dnia 24.10.2018 r.
Polityka otwartości Polskiej Platformy Medycznej ŚUM wprost odnosi się do danych badawczych.
Uchwała podkreśla m.in.:
- konieczność opracowania i aktualizacji planów zarządzania danymi,
- dążenie do otwartego udostępniania danych wraz z metadanymi,
- znaczenie długoterminowej archiwizacji danych,
- odpowiedzialność twórców za rzetelność, identyfikowalność i użyteczność danych,
- rolę repozytorium jako podstawowego miejsca deponowania danych badawczych.
Dział Repozytorium i Promocji Otwartej Nauki wspiera naukowców ŚUM na każdym etapie deponowania danych badawczych.
Cały proces można przeprowadzić zdalnie, drogą mailową, bez konieczności samodzielnego „przebijania się” przez procedury.
Co należy przygotować?
Informacje o danych:
- Twórca / autor danych
- Jednostka odpowiedzialna
- Tytuł danych (PL i EN)
- Rok powstania
- Słowa kluczowe (PL i EN)
- Dyscyplina naukowa (zgodnie z ustawą 2.0)
- Streszczenie (PL i EN)
- Powiązana publikacja (jeśli istnieje)
- Projekt badawczy i kierownik projektu (jeśli dotyczy)
Informacje do umowy licencyjnej:
- imię i nazwisko,
- miejsce zamieszkania,
- służbowy adres e-mail.
Formaty danych:
Zalecane są formaty otwarte, umożliwiające długoterminowy dostęp i ponowne wykorzystanie danych (np. CSV, PDF, TIFF, XML).
Co zapewnia PPM ŚUM?
Po zdeponowaniu danych:
- nadawany jest trwały identyfikator DOI,
- dane mogą być udostępnione w modelu Open Access,
- możliwy jest wybór licencji (np. CC BY),
- zapewnione jest długoterminowe przechowywanie,
- dane są zgodne z zasadami FAIR,
- rekord zawiera informację o finansowaniu (np. NCN).
Kontakt:
Krzysztof Gościniak
Dział Repozytorium i Promocji Otwartej Nauki
kgosciniak@sum.edu.pl
Zapraszamy pracowników naukowych, doktorantów oraz członków kół naukowych na szkolenie online:
Otwarte dane badawcze w praktyce: jak zdeponować dane w Repozytorium ŚUM – Polskiej Platformie Medycznej ŚUM
Szkolenie pozwoli uczestnikom sprawnie i bezpiecznie zdeponować dane badawcze w Repozytorium ŚUM – Polskiej Platformie Medycznej ŚUM. Podczas zajęć omówimy:
- obowiązki wynikające z wytycznych NCN, MNiSW i programów europejskich,
- praktyczne aspekty tworzenia planów zarządzania danymi (DMP),
- wymagania dotyczące formatów danych i metadanych,
- proces deponowania danych krok po kroku,
- rolę Biblioteki ŚUM jako wsparcia merytorycznego i organizacyjnego.
- zasady FAIR data
Szkolenie ma charakter praktyczny i odpowiada na realne potrzeby naukowców realizujących projekty badawcze.
Terminy i rejestracja:
Dział Repozytorium i Promocji Otwartej Nauki
mgr Krzysztof Gościniak
Kierownik Działu, Koordynator zespołu ds. otwartej nauki
tel. 32 208 36 33
email: kgosciniak@sum.edu.pl, ppm@sum.edu.pl
Zespół Działu w składzie:
mgr Joanna Gubernat
mgr Monika Matysik
mgr Ewa Naleśnik
lic. Anna Starzykowska
tel. 32 208 36 75
I piętro, pokój 2.2, 2.3
email: ppm@sum.edu.pl